ATEX · Urządzenia • Obowiązuje
Dyrektywa 2014/34/UE — dyrektywa ATEX dotycząca urządzeń
Reguluje projektowanie, wytwarzanie i oznakowanie urządzeń przeznaczonych do stosowania w atmosferze potencjalnie wybuchowej. Artykuł 2 definiuje urządzenia jako maszyny i aparaty zdolne wywołać wybuch przez własne źródła zapłonu, dyrektywa nie ogranicza się więc wyłącznie do urządzeń elektrycznych. Dla urządzeń wspomagających przepływ jest to akt najważniejszy, ponieważ pracują one na silosach z pyłem palnym. OLI oznacza serie P, K, F, S, OR i OT jako II2G Ex h IIB Tx Gb oraz II2D Ex h IIIC Tx Db. Litera h to właśnie oznaczenie nieelektrycznej ochrony przeciwwybuchowej.
Znaczenie: wszystkie wibratory pneumatyczne, armatki powietrzne i młotki w strefie zagrożenia wybuchem.
Źródło: eur-lex.europa.eu
ATEX · Miejsce pracy • Obowiązuje
Dyrektywa 1999/92/WE — dyrektywa ATEX dotycząca miejsca pracy
Nakłada na pracodawcę trzy obowiązki. Zaklasyfikować przestrzenie do stref według załącznika I, czyli dla pyłów do stref 20, 21 i 22. Dobrać urządzenia według kategorii zgodnie z załącznikiem II część B, tak aby strefa 20 wymagała kategorii 1, strefa 21 kategorii 1 lub 2, a strefa 22 kategorii 1, 2 lub 3. Oraz sporządzić dokument zabezpieczenia przed wybuchem zgodnie z artykułem 8. Jest to odbicie dyrektywy urządzeniowej po stronie kupującego i wyjaśnia, dlaczego kategorię trzeba znać przed złożeniem zamówienia. Wnętrze silosu z mąką lub cukrem to zwykle strefa 20 albo 21, a strona zewnętrzna zwykle 21 albo 22.
Znaczenie: rozstrzyga, którą kategorię urządzeń wolno zamontować w danym miejscu.
Źródło: eur-lex.europa.eu
Maszyny · Do 19 stycznia 2027 • Wygasa 19 stycznia 2027
Dyrektywa 2006/42/WE — dyrektywa maszynowa
Prawo obowiązujące dziś dla wszystkiego, co jest wprowadzane do obrotu. Artykuł 2 definiuje maszynę jako zespół wyposażony w napęd inny niż bezpośrednio przyłożona siła ludzka lub zwierzęca, z połączonymi częściami ruchomymi. Definicja ta obejmuje każdy wibrator pneumatyczny, młotek i armatkę powietrzną z programu. Dyrektywa zawiera również wyłączenie w artykule 1 ustęp 2 litera k, które pozostawia silniki elektryczne poza zakresem dyrektywy maszynowej tam, gdzie objęte są dyrektywą niskonapięciową. Właśnie dlatego wibratory elektryczne i pneumatyczne podlegają różnym aktom prawnym.
Znaczenie: obowiązuje do 19 stycznia 2027 włącznie, potem przejmuje rozporządzenie.
Źródło: eur-lex.europa.eu
Maszyny · Od 20 stycznia 2027 • Obowiązuje od 20 stycznia 2027
Rozporządzenie (UE) 2023/1230 — rozporządzenie w sprawie maszyn
Zastępuje dyrektywę maszynową rozporządzeniem stosowanym bezpośrednio. Nie ma transpozycji krajowej, więc ten sam tekst wiąże Danię i Polskę identycznie. Zmiana jest ostra i powiązana z momentem wprowadzenia produktu do obrotu. Komisja Europejska podaje, że wszystkie maszyny wprowadzone do obrotu w UE przed 20 stycznia 2027 muszą spełniać wymagania dyrektywy maszynowej, a rozporządzenie stosuje się obowiązkowo od 20 stycznia 2027. EUR-Lex wskazuje 19 stycznia 2027 jako ostatni dzień obowiązywania dyrektywy maszynowej. Okresu przejściowego nie ma.
Zastrzeżenie: Nie udało nam się przeczytać artykułu 2 ustęp 2 rozporządzenia w całości, ponieważ EUR-Lex skraca tekst. Nie możemy więc powiedzieć, czy wyłączenie silników elektrycznych z artykułu 1 ustęp 2 litera k dyrektywy maszynowej zostało przeniesione. Jeżeli nie, wibratory elektryczne od 2027 roku wejdą w zakres przepisów maszynowych. Trzeba to sprawdzić w pliku PDF Dziennika Urzędowego, zanim ktokolwiek zacznie na tym opierać plany.
Znaczenie: wszystkie nowe urządzenia od 20 stycznia 2027.
Źródło: single-market-economy.ec.europa.eu
Elektryka · Niskie napięcie • Obowiązuje
Dyrektywa 2014/35/UE — dyrektywa niskonapięciowa
Dotyczy sprzętu elektrycznego przewidzianego do pracy przy napięciu od 50 do 1000 V prądu przemiennego oraz od 75 do 1500 V prądu stałego. Na liście poświęconej pneumatyce nie jest to pozycja oczywista, ale należy tu, ponieważ artykuł 1 ustęp 2 litera k dyrektywy maszynowej wyraźnie pozostawia silniki elektryczne poza jej zakresem tam, gdzie są objęte tą dyrektywą. MVE-MICRO pracuje przy 230 V jednofazowo i 400 V trójfazowo. Elektryczne mikrowibratory są zatem wyrobami podlegającymi dyrektywie niskonapięciowej, a nie maszynowej, podczas gdy cały program pneumatyczny ma się odwrotnie. MVE-DC przy 12 i 24 V leży poniżej progu i pozostaje poza zakresem obu.
Znaczenie: informacja ogólna; program na tej stronie jest pneumatyczny.
Źródło: eur-lex.europa.eu
Ciśnienie · Armatki powietrzne • Obowiązuje
Dyrektywa 2014/68/UE — dyrektywa o urządzeniach ciśnieniowych
Armatka powietrzna to zbiornik ciśnieniowy rozładowywany przez szybki zawór, trzeba ją więc odnieść do tej dyrektywy. Artykuł 4 ustęp 1 litera a punkt ii obejmuje zbiorniki na płyny grupy 2 o pojemności większej niż 1 litr, w których iloczyn ciśnienia obliczeniowego PS i pojemności V przekracza 50 bar-litr, albo w których PS przekracza 1000 bar. Sprężone powietrze należy do płynów grupy 2. Jeżeli urządzenie mieści się poniżej progu, artykuł 4 ustęp 3 wymaga wykonania go zgodnie z dobrą praktyką inżynierską i wówczas nie wolno go oznaczać znakiem CE z tytułu tej dyrektywy. Uwaga: do obliczenia wchodzi ciśnienie obliczeniowe, a nie robocze.
Zastrzeżenie: Ani katalog, ani karty produktowe nie podają ciśnienia obliczeniowego i pojemności zbiornika dla PG 40, PG 63 i PG 80. Nie możemy więc stwierdzić, czy dany model leży powyżej, czy poniżej progu 50 bar-litr. Przed wyciągnięciem wniosków należy zapytać OLI o PS i V dla każdego modelu.
Znaczenie: armatki powietrzne PG i zbiornik zasilający instalację.
Źródło: eur-lex.europa.eu
Miejsce pracy · Hałas • Obowiązuje
Dyrektywa 2003/10/WE — hałas w miejscu pracy
Artykuł 3 ustanawia trzy poziomy. Wartość graniczna ekspozycji wynosi 87 dB(A) w ciągu ośmiu godzin przy szczycie 200 paskali. Górna wartość progu działania to 85 dB(A) i 140 paskali. Dolna to 80 dB(A) i 112 paskali. Jest to najbardziej konkretne powiązanie przepisów z doborem produktu na całej stronie, ponieważ OLI publikuje poziomy hałasu w katalogu, a są one wysokie. Młotek PS ma podane 125 dB(A), armatka powietrzna PG 105, seria P 100, a S, OR i OT około 90. Dla porównania K i F mają 80 dB(A), a MVE 76.
Znaczenie: rozstrzygające przy wyborze między udarem a jednostkami tłumionymi lub elektrycznymi.
Źródło: eur-lex.europa.eu
Miejsce pracy · Drgania • Obowiązuje
Dyrektywa 2002/44/WE — drgania w miejscu pracy
Artykuł 3 ustanawia limity dziennej ekspozycji. Dla układu ręka-ramię wartość graniczna ekspozycji wynosi 5 m/s2, a wartość progu działania 2,5 m/s2, obie jako A(8). Dla drgań ogólnych wartość graniczna wynosi 1,15 m/s2, a wartość progu działania 0,5 m/s2. Urządzenia wspomagające przepływ są celowymi źródłami drgań przykręconymi do silosów, lejów, zsypów i naczep silosowych, a ekspozycja powstaje zwykle jako drgania ogólne przenoszone przez pomosty i podesty albo jako drgania miejscowe przy pracy na uruchomionym urządzeniu. Załącznik odsyła do ISO 5349-1 i ISO 5349-2 dla układu ręka-ramię oraz do ISO 2631-1 dla drgań ogólnych.
Zastrzeżenie: Przeczytaliśmy cały katalog Flow Aids. Podaje on siłę odśrodkową w kilogramach i częstotliwość w vpm, ale dla żadnego produktu nie podaje deklarowanych wartości emisji drgań w m/s2. Możemy więc opisać obowiązek, lecz nie podać liczb.
Znaczenie: obowiązek pracodawcy z chwilą uruchomienia urządzenia.
Źródło: eur-lex.europa.eu
Miejsce pracy · Użytkowanie • Obowiązuje
Dyrektywa 2009/104/WE — użytkowanie sprzętu roboczego
Ujednolica dyrektywę 89/655/EWG wraz ze zmianami. Pracodawca ma dobrać sprzęt odpowiedni do pracy, poddać go kontroli przez osobę kompetentną przed pierwszym użyciem i okresowo później, poddać ponownej kontroli po modyfikacji lub wypadku oraz utrzymywać go w należytym stanie przez cały okres użytkowania. Jest to podstawa prawna krajowych przepisów o użytkowaniu środków technicznych i to na nią powołuje się inspektor, gdy wibrator jest źle zamontowany, gdy płyta udarowa nie ma osłony albo gdy urządzenie zasilane jest powietrzem bez filtracji.
Znaczenie: wszystko, co dzieje się po dostawie.
Źródło: eur-lex.europa.eu
Prawo polskie · Ocena zgodności • Obowiązuje
Ustawa z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku
Ustawa o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku tworzy w Polsce ramy prawne dla wprowadzania do obrotu wyrobów objętych dyrektywami nowego podejścia, w tym urządzeń ATEX. Określa obowiązki producentów, importerów i dystrybutorów, zasady oznakowania CE oraz zadania organów nadzoru rynku. Na jej podstawie wydano rozporządzenie wdrażające dyrektywę ATEX 2014/34/UE.
Znaczenie: podstawa prawna obowiązku oceny zgodności i oznakowania CE urządzeń przeznaczonych do stref zagrożonych wybuchem.
Źródło: isap.sejm.gov.pl
Prawo polskie · Urządzenia ATEX • Obowiązuje
Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 6 czerwca 2016 r. w sprawie wymagań dla urządzeń i systemów ochronnych przeznaczonych do użytku w atmosferze potencjalnie wybuchowej
Rozporządzenie wdraża w Polsce dyrektywę ATEX 2014/34/UE i określa zasadnicze wymagania dla urządzeń oraz systemów ochronnych przeznaczonych do pracy w atmosferze potencjalnie wybuchowej. Reguluje kategorie urządzeń, procedury oceny zgodności oraz zasady oznakowania, w tym oznakowanie przeciwwybuchowe Ex. Zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie z dnia 22 grudnia 2005 r. Jest to polski odpowiednik duńskiego BEK nr 811: ta sama dyrektywa, inny kraj i inny organ.
Znaczenie: przesądza, jakie urządzenia wolno legalnie stosować w danej strefie ATEX i jak muszą być oznakowane.
Źródło: isap.sejm.gov.pl
Prawo polskie · Miejsce pracy • Obowiązuje
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 8 lipca 2010 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, związanych z możliwością wystąpienia w miejscu pracy atmosfery wybuchowej
Rozporządzenie wdraża w Polsce dyrektywę 1999/92/WE, czyli tak zwaną dyrektywę ATEX użytkową, i nakłada na pracodawcę obowiązki związane z zapobieganiem wybuchom w miejscu pracy. Wprowadza podział przestrzeni na strefy zagrożenia wybuchem oraz obowiązek sporządzenia dokumentu zabezpieczenia przed wybuchem. To właśnie tego dokumentu najczęściej szuka polski nabywca dokumentujący warunki ATEX. Załącznik zawiera znak ostrzegawczy EX, czarne litery na żółtym tle.
Znaczenie: nakazuje pracodawcy wyznaczyć strefy wokół silosu i udokumentować zabezpieczenia.
Źródło: isap.sejm.gov.pl
Prawo polskie · Kodeks pracy • Obowiązuje
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy
Kodeks pracy nakłada na pracodawcę ogólny obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz przeprowadzania i dokumentowania oceny ryzyka zawodowego, o czym stanowi dział dziesiąty. Jest krajową podstawą, z której wynikają szczegółowe obowiązki dotyczące pracy w atmosferze zagrożonej wybuchem, doprecyzowane w rozporządzeniach wykonawczych. Tekst jednolity pochodzi z lutego 2025 r. i był od tego czasu kilkakrotnie zmieniany.
Znaczenie: nadrzędny akt, do którego odsyłają przepisy ATEX w części dotyczącej obowiązków pracodawcy i oceny ryzyka.
Źródło: isap.sejm.gov.pl
Prawo polskie · Ogólne przepisy bhp • Obowiązuje
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy
Rozporządzenie określa podstawowe wymagania bhp dla pomieszczeń, stanowisk i procesów pracy, w tym dla prac stwarzających ryzyko pożaru lub wybuchu. Uzupełnia obowiązki wynikające z Kodeksu pracy i przepisów ATEX o ogólne wymagania dotyczące organizacji pracy. Tekst jednolity pochodzi z 2003 r. i był od tego czasu kilkakrotnie zmieniany, ostatnio w 2026 r.
Zastrzeżenie: Od 11 stycznia 2027 r. rozporządzenie zostanie uzupełnione o § 30a określający maksymalne temperatury w miejscu pracy: 35 °C w pomieszczeniach i 32 °C przy ciężkiej pracy fizycznej na otwartej przestrzeni (Dz.U. 2026 poz. 927). Zmiana została ogłoszona, ale jeszcze nie weszła w życie.
Znaczenie: ogólne tło bhp, na którym opierają się bardziej szczegółowe wymagania dla stref zagrożonych wybuchem.
Źródło: isap.sejm.gov.pl
Prawo polskie · Ochrona przeciwpożarowa • Obowiązuje
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów
Rozporządzenie reguluje zasady ochrony przeciwpożarowej, a w kontekście atmosfer wybuchowych wprowadza obowiązek sporządzenia oceny zagrożenia wybuchem i wyznaczenia w obiekcie stref zagrożenia wybuchem. Uzupełnia obraz obowiązków po stronie obiektu: obok wymagań dla urządzeń i dla pracodawcy określa, co spoczywa na właścicielu budynku i terenu. Tekst jednolity pochodzi z 2023 r. i został zmieniony w 2024 r.
Znaczenie: określa, kiedy i jak wyznacza się strefy zagrożenia wybuchem w budynku lub na terenie.
Źródło: isap.sejm.gov.pl